Saponin là gì? Hoạt chất saponin và khả năng cải thiện trầm cảm

Saponin là tên gọi của một loại hoạt chất rất có lợi cho sức khỏe người dùng. Hoạt chất này có trong nhân sâm, hồng sâm và các loại thực vật khác khác.

Nghiên cứu cho thấy Saponin có nhiều công dụng như giảm cholestorel, giảm nguy cơ bị ung thư, tăng cường khả năng miễn dịch. Đặc biệt, Saponin có tác dụng làm dịu tinh thần, giảm lo âu, căng thẳng, tốt cho người bị trầm cảm.

Saponin là gì

Saponin là glucosides với các đặc tính tạo bọt. Saponin bao gồm một aglycones polycyclic gắn liền với một hoặc nhiều chuỗi đường. Phần aglycone, còn được gọi là sapogenin hoặc là steroid (C27) hoặc một triterpene (C30). Khả năng tạo bọt của saponin được gây ra bởi sự kết hợp của một chất kỵ nước (tan trong chất béo) sapogenin và một phần đường (hòa tan trong nước) ưa nước. Saponin có vị đắng. Một số saponin là chất độc và được biết đến như sapotoxin.

Hoạt chất saponin có trong nhân sâm

Trong nhân sâm, hồng sâm đa phần chứa những hoạt chất Saponin có lợi cho sức khỏe.

Saponin có trong đâu

Có trong thực vật

Saponin chủ yếu có trong các loại thảo mộc như rau, đậu, các loại thảo dược. Saponin chứa nhiều trong các loại đậu như đậu Hà Lan, đậu nành và một số loại thảo mộc có tên gọi tiếng Anh mô tả việc tạo bọt như soapwort, saoproot, soapbark và soapberry.

Chúng ta cũng có thể bắt gặp Saponin trong các loại thực phẩm như: hoa chuông, cây mao lương hoa vàng, đậu xanh, tỏi, hành tây, kiều mạch, cây dong.

Có trong nhân sâm, hồng sâm

Saponin đặc biệt có trong nhân sâm, hồng sâm, rất có lợi cho sức khỏe ngời dùng. Nếu nhân sâm có chứa 24 loại saponin thì hồng sâm có tới 32 loại nhờ trải qua quá trình chế biến công phu. Chính vì có hàm lượng saponin cao nên hồng sâm có tác dụng tốt hơn đối với sức khỏe. Là sản phẩm được săn lùng để bồi bổ cho sức khỏe cũng như là món quà trao tay ý nghĩa.

Saponin có trong nhân sâm và hồng sâm

Tuy nhiên, khác với saponin có trong thực vật, hoạt chất saponin có trong nhân sâm có cấu tạo hóa học khác biệt và để phân biệt sự khác biệt này, người ta gọi nó là Ginsenoside. Ginsenoside là từ ghép của nhân sâm (Ginseng) + Glicozit (Glycoside). Nó được phân loại bởi tác dụng của các hợp chất (như hợp chất Ro, Ra ….).

Thành phần và tác dụng của từng loại Saponin đặc trưng trong nhân sâm:

  • Thành phần Saponin Ro: Có tác dụng phân giải rượu, chống viêm gan và phục hồi hư tổn gan.
  • Thành phần Saponin Rb1: Có thể kiềm chế hệ thống thần kinh trung ương, làm dịu cơn đau, bảo vệ tế bào gan.
  • Thành phần Saponin Rb2: Ngăn ngừa hạn chế bệnh tiểu đường, phòng chống xơ cứng gan, đẩy nhanh khả năng hấp thụ của tế bào gan.
  • Thành phần Saponin Rc: Làm dịu cơn đau, đồng thời làm tăng tốc độ tổng hợp protein.
  • Thành phần Saponin Rd: Tác dụng đẩy nhanh hoạt động của vỏ tuyến thượng thận.
  • Thành phần Saponin Re: Đây là thành phần được xem như tấm lá chắn bảo vệ gan, có khả năng làm tăng tốc độ tổng hợp của các tế bào tủy.
  • Thành phần Saponin Rf: Làm dịu cơn đau trong các tế bào não.
  • Thành phần Saponin Rg1: Nâng cao tập trung hệ thần kinh và chống mệt mỏi, stress.
  • Thành phần Saponin Rg2: Hạn chế sự gắn kết các tiểu cầu máu, phục hồi trí nhớ.
  • Thành phần Saponin Rg3: Hạn chế quá trình chuyển giao ung thư và bảo vệ gan.
  • Thành phần Saponin Rh1: Bảo vệ gan, hạn chế  khối u, ngăn chặn gắn kết tiểu cầu máu.
  • Thành phần Saponin Rh2: Ức chế các tế bào ung thư và hạn chế khối u phát triển.

Tác dụng chính của Saponin

Giảm Cholesterol

Saponin có nhiều lợi ích sức khỏe con người. Các nghiên cứu đã chứng minh chúng có tác dụng ngăn ngừa cholesterol xấu trong máu, ung thư, tăng cường sức khỏe của xương và kích thích hệ miễn dịch. Giảm Cholesterol Saponin liên hệ mật thiết với muối mật và cholesterol trong đường ruột. Muối mật hình thành các mixen nhỏ với cholesterol tạo thuận lợi cho sự hấp thụ của nó. Saponin gây giảm cholesterol trong máu bằng cách ngăn chặn tái hấp thu của nó.

Saponin giúp làm dịu sự lo âu, căng thẳng

Một số hoạt chất saponin có trong nhân sâm có tác dụng rất tốt cho thần kinh, giảm lo âu, căng thẳng. Đây là thực phẩm bổ trợ rất tốt cho người bị trầm cảm. Điển hình là hoạt chất saponin Rf giúp làm dịu cơn đau trong các tế bào não. Saponin Rg1 nâng cao tập trung hệ thần kinh và chống mệt mỏi, stress. Thành phần Saponin Rg2 làm hạn chế sự gắn kết các tiểu cầu máu, phục hồi trí nhớ. Saponin Rb1 có khả năng kiềm chế hệ thống thần kinh trung ương, làm dịu cơn đau.

Saponin giúp giảm stress

Giảm nguy cơ ung thư

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng saponin có tính chống ung thư và chống gây đột biến tế bào. Có thể giảm nguy cơ ung thư ở người, bằng cách ngăn chặn tế bào ung thư phát triển. Saponin dường như sinh ra để phản ứng với các tế bào giàu cholesterol của các tế bào ung thư. Do đó, hạn chế sự tăng trưởng và khả năng tồn tại của các tế bào này.

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn phát hiện saponin có thể giúp ngăn ngừa ung thư ruột kết (bài viết “Saponin như chống chất gây ung thư” xuất bản trên Tạp chí Dinh dưỡng (1995, 125, 717s-724s) của Mỹ). Một số nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng saponin có thể gây ra apoptosis của bệnh bạch cầu tế bào bằng cách gây phân bào của các tế bào gây ung thư.

Tăng cường khả năng miễn dịch

Các saponin có thể chống lại nhiễm trùng bởi ký sinh trùng. Trong hệ tiêu hóa của người, saponin cũng giúp hệ thống miễn dịch chống lại và bảo vệ vi khuẩn, virus xâm nhập cơ thể.

Chống oxy hóa

Phần không đường của saponin hoạt động trực tiếp như một chất chống oxy hóa, giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư và tim mạch.

Giảm nguy cơ ung thư đại tràng

Các cơ chế tương tự mà saponin có thể làm giảm cholesterol – liên kết với acid mật – có khả năng làm giảm nguy cơ ung thư ruột kết. Theo viện Linus Pauling, một số axit mật thứ cấp thúc đẩy ung thư ruột kết. Vi khuẩn trong ruột sản xuất axit mật thứ cấp từ các axit mật chính. Bằng cách gắn vào acid mật chính, saponin làm giảm lượng acid mật thứ cấp mà vi khuẩn đường ruột có thể sản xuất, do đó làm giảm nguy cơ ung thư ruột kết.
Viện Linus Pauling cũng cho biết rằng, trong thí nghiệm dùng saponin làm thức ăn cho chuột trong phòng thí nghiệm. Lúc này, số lượng của các tổn thương tiền ung thư trong chuột được giảm hẳn.

Một kết quả nghiên cứu khác được chỉ ra cũng cho thấy các saponin có khả năng ức chế tăng trưởng tế bào khối u, hoạt động tế bào khối u có giảm hay không lúc này sẽ phụ thuộc vào nồng độ của saponin. Nồng độ saponin càng cao, khả năng ức chế tốc độ tăng trưởng tế bào ung thư càng mạnh.

Hồng sâm chứa tới 32 loại saponin

Như những phân tích trên đây, lợi ích của hoạt chất saponin có trong nhân sâm, hồng sâm là không hề nhỏ. Người stress, trầm cảm sử dụng nhân sâm, hồng sâm sẽ giúp giảm căng thẳng, tinh thần thư thái. Chưa kể, kết hợp với chế độ luyện tập, ăn uống hợp lý, việc sử dụng nhân sâm, hồng sâm sẽ mang lại một thể chất tốt. Những căng thẳng, cơn đau về thần kinh cũng từ đó được cải thiện.

Xem thêm

Hồng sâm là gì? Công dụng tuyệt vời của hồng sâm Hàn Quốc không nên bỏ qua

Trường hợp cần lưu ý trước khi sử dụng nhân sâm